اهمیت پیوند دانش با نیازهای جامعه و اثرگذاری پژوهش در حل مسائل کشور/ تأکید بر ضرورت پژوهش مسئله‌محور و اثرگذار در جهاددانشگاهی

معاون پژوهش و فناوری جهاددانشگاهی در گردهمایی سالانه پژوهشگران و فناوران سازمان جهاددانشگاهی خراسان رضوی با اشاره بر مأموریت مسئله‌محور این نهاد، بر اهمیت پیوند دانش با نیازهای جامعه و اثرگذاری پژوهش در حل مسائل کشور تأکید کرد.

به گزارش روابط عمومی سازمان جهاددانشگاهی خراسان رضوی، دکتر زهرا شیخی معاون پژوهش و فناوری جهاددانشگاهی در دومین روز سفر خود به مشهد به منظور شرکت در این گردهمایی که در محل تالار فردوسی مجتمع دکتر علی شریعتی جهاددانشگاهی خراسان رضوی برگزار شد، به اهمیت علم و فناوری اشاره و اظهار کرد: خوشامد می‌گویم به همه شما که با حضور خود، به این گردهمایی شأن و معنا بخشیده‌اید؛ گردهمایی‌ای که یادآور ارزش «دانایی مسئولیت‌آفرین» و «توانایی اثرگذاشتن» است؛ یادآوری اینکه آینده، سهم کسانی است که مسئله را می‌بینند، از پرسیدن نمی‌ترسند و برای یافتن پاسخ، صبورانه و پیگیرانه می‌ایستند.

وی با قدردانی از حضور مسئولان و حامیان حوزه پژوهش در این گردهمایی، تصریح کرد: این حضوری پیام روشنِ «اهمیتِ پژوهش و فناوری در حکمرانی و پیشرفت کشور» را با خود دارد. حضور شما صرفاً حضور در یک مراسم نیست؛ اعلامِ همیاری در حل مسئله است - همیاری در تعریف درست نیاز، تحمل ریسک‌های اجرایی، و ایستادن پای نتیجه. اگر «تقاضا برای پژوهش» جدی گرفته شود، پژوهش اثرگذار هم امکان بقا و رشد پیدا می‌کند.

معاون پژوهش و فناوری جهاددانشگاهی با تأکید بر نقش پژوهش و فناوری در حل مسائل کشور، تصریح کرد: امروز اینجا جمع شده‌ایم تا هم «چراغ راه» را روشن‌تر کنیم و هم «رهروان راه» را ببینیم. پژوهش، پیمودن راهی است که از تردیدهای علمی آغاز می‌شود و به اطمینان عملی قابل اتکا می‌رسد. فناوری نیز ترجمان دانش و پژوهش به حل مسئله است؛ و جامعه امروز ایران، بیش از هر زمان، به همین ترجمان نیاز دارد: به پیوند دانش و نیاز، به اتصال دانشگاه و جامعه، به گفت‌وگوی پژوهش و صنعت، و به اعتماد عمومی به راه‌حل‌های دانش‌بنیان.

شیخی با اشاره به مأموریت جهاددانشگاهی، افزود: جهاددانشگاهی از روز نخست، بر همین مبنا، معنا پیدا کرده است؛ ما نهادی هستیم که در قامت گروه پژوهشی، پژوهشکده و پژوهشگاه، در قامت دانشگاه، در قامت مرکز خدمات تخصصی، در قامت شرکت و واحد فناور، و در قامت شبکه‌ای از توانمندی‌های انسانی و نهادی، تلاش کرده‌ایم یک کار را درست انجام دهیم: مسئله کشور را با زبان علم بفهمیم، و پاسخ آن را با توان فناوری و مدیریت دانایی، به راهکار قابل اجرا تبدیل کنیم.

وی با تأکید بر اهمیت کیفیت و اثرگذاری در پژوهش، عنوان کرد: این مأموریت، مأموریت ساده‌ای نیست. نه با شعار پیش می‌رود، نه با کارهای نمایشی. با «انضباط علمی»، «اخلاق حرفه‌ای»، «کار گروهی» و «پایداری در مسیر» پیش می‌رود و اگر امروز جهاددانشگاهی در نظام علم و فناوری کشور، به‌عنوان نهادی اثرگذار شناخته می‌شود، ریشه‌اش در همین انتخاب‌های سخت و همین ایستادگی‌های است.

وی به رقابت علمی اشاره کرد و گفت: امروز رقابت اصلی ما در عرصه علم و فناوری، رقابت بر سر تعداد نیست؛ رقابت بر سر کیفیت و اثر است. جامعه و کشور، از ما «گزارش‌های پرحجم» نمی‌خواهد؛ «مسئله‌گشایی دقیق» می‌خواهد. از ما صرفاً «خبر تولید علم» نمی‌خواهد؛ «نشانه‌های بهبود» می‌خواهد؛ از ما صرفاً «پرستیژ علمی» نمی‌خواهد؛ «اعتماد عمومی» می‌خواهد؛ اعتمادی که وقتی پژوهش و فناوری نتیجه داد، مردم آن را لمس کنند، صنعت بر آن تکیه کند، سیاست‌گذار آن را مبنا قرار دهد.

وی با تأکید بر قدردانی از تلاش‌های پژوهشی اظهار کرد: ما همزمان دو کار انجام می‌دهیم: اول، قدردانی از تلاش‌ها؛ و دوم، تثبیت معیارها. قدردانی، اگر فقط تشریفات باشد، عمرش به اندازه یک عکس یادگاری است. اما اگر مبتنی بر معیارهای روشن و منصفانه باشد، می‌تواند فرهنگ بسازد؛ می‌تواند «الگوی حرفه‌ای» ایجاد کند؛ می‌تواند مسیر رشد را برای نسل جوان‌تر روشن کند.

معاون پژوهش و فناوری جهاددانشگاهی خاطرنشان کرد: مسیر علم و فناوری هموار نیست؛ محدودیت منابع، پیچیدگی‌های اجرایی و دشواری بازارسازی واقعیت این مسیر است. اما در همین شرایط، شخصیت حرفه‌ای و اثر واقعی شکل می‌گیرد. معاونت پژوهش و فناوری متعهد است مسیر رشد پژوهشگران و فناوران را هموار، حرفه‌ای و اثرمحور کند و ظرفیت‌های جهاددانشگاهی را پاسخگوی نیاز کشور بسازد.

پژوهش و فناوری امری دشوار و در عین حال دلنشین است

رئیس سازمان جهاددانشگاهی خراسان رضوی با اشاره به اینکه کارهای زیادی در کشور، استان و نهاد جهاددانشگاهی انجام می‌دهیم، تصریح کرد: هر کاری دشواری‌های خود را دارد؛ اما یکی از دشوارترین و البته دلنشین‌ترین کارها امر پژوهش و فناوری است.

مهندس علیرضا حاتمی در این گردهمایی به علل مختلف دشواری‌ امر پژوهش و فناوری اشاره و عنوان کرد: هر پژوهشگر با حل مسئله مواجه و نخستین دشواری کار، پیدا کردن مسئله است. مسئله‌ای که هم اولویت نیاز در جامعه و بازار در آینده باشد و مشتری واقعی وجود داشته باشد؛ برای این کار نیازمند داده‌های فراوانی هستیم تا نیاز آینده جامعه و بازار را درک کنیم.

وی در ادامه به دیگر دلایل دشوار بودن کار پژوهش اشاره کرد و گغت: طولانی بودن و زمان‌بر بودن نتایج فعالیت‌های پژوهشی از دیگر دشواری‌هاست که گاها این امر حتی نامعلوم و مدت زمان به ثمر نشستن آن دقیقا مشخص نیست. دشواری مسیرهای حل مسئله نیز مطرح است. طی کردن فرآیندها برای رسیدن به نتایج درست، امر پیچیده‌ای است که اگر صبوری پژوهشگران و مداومت آنها نباشد ناامیدی به سراغ پژوهشگر می‌آید.

وابستگی به زیرساخت‌های روزآمد در امر پژوهش

رئیس سازمان جهاددانشگاهی خراسان رضوی درباره وابستگی به زیرساخت‌های روزآمد، تصریح کرد: فراهم نبودن زیرساخت‌های روزآمد، وابستگی به خارج از کشور، تحریم‌ها، پراکنده بودن زیرساخت‌های موجود و بعضا عدم همکاری صاحبان امکانات و تجهیزات روند پژوهش را با دشواری‌های بیشتری مواجه می‌کند.

حاتمی بر اهمیت نظام مالی در پژوهش تاکید و اظهار کرد: یافتن پشتیبانی مالی و به تعبیری کارفرما، برای مسائل و دغدغه‌های پژوهشی کشور از دیگر دشواری‌های نظام پژوهش است که اعتبارات اندک پژوهشی و عدم باور به توانمندی‌های پژوهشگران داخلی نیز بر این امر دامن می‌زند؛ چه بسا موفقیت‌های پژوهشی که در سطوح بالای فناوری مانده ولی به دلیل عدم سرمایه‌گذاری وارد بازار نشده است و این امر احساسی ناخوشایند را به پژوهشگران منتقل می‌کند.

به گفته وی، دشواری اخذ مجوزها از جمله دیگر مشکلات ما در سیستم دموکراتیک و دیوانسالار است. همه ما در پیگیری ایده‌ها، طرح‌ها و پروژه‌ها مکررا با آن برخورد کرده و طعم تلخ آن را چشیده‌ایم.

رئیس سازمان جهاددانشگاهی خراسان رضوی به دیگر مشکلات نظام پژوهش اشاره کرد و گفت: از جمله این مشکلات می‌توان به عدم ریسک‌پذیری یا ریسک‌پذیری پایین نهادهای سرمایه‌گذار به حوزه‌های صنعت و خدمات و همچنین عدم هماهنگی و همکاری مناسب بازیگران زیست بوم پژوهش و فناوری اشاره کرد. شاید بتوان ده‌ها عامل ریز و درشت دیگری نیز اضافه کرد که گواه بر دشواری امر پژوهش است. 

وی با بیان اینکه دست یافتن به موفقیت در پژوهش امری دشوار و در عین حال شیرین است، خاطرنشان کرد: یکی از دلایل این‌گونه موفقیت‌ها در جهاددانشگاهی، پایبندی به ارزش‌های نهاد جهاددانشگاهی است که بارها این امر در سخنان بزرگان بر آن تاکید شده است. قطعا پژوهشگرانی که با عبور از این گذرگاه‌های سخت، ناامید نشده و گره‌ای از مشکلات کشور را گشوده و همچنان پرچم کشور عزیزمان را بالا نگه می‌دارند، باعث افتخار ما هستند.

ضرورت تحکیم پیوندهای درونی برای غلبه بر مشکلات بیرونی

در ادامه این نشست، دکتر سیدخسرو شمسیان،معاون پژوهش و فناوری سازمان جهاددانشگاهی خراسان رضوی گفت: نخستین دلیل موفقیت هر سازمان یا نهاد فارغ از نوع فعالیت آن، هماهنگی بین تمام اجزای تشکیل‌دهنده آن است. هر چه این هماهنگی بیشتر شود، بر میزان توفیقات آن هم افزوده خواهد شد. 

تناسب این هماهنگی به مجموعه‌ای از توانمندی‌های علمی و اجرایی، قوانین، مقررات و آیین نامه‌های روزآمد و گره گشا، پشتیبانی‌های به‌موقع، اخلاق‌مداری، تعهد، تلاش بی‌وقفه، صلاحیت و مقبولیت، توان کارشناسی بالا و زیرساخت‌های مناسب و ده‌ها نکته ریز و درشت دیگر وابسته است.

وی با بیان اینکه تاب‌آوری نظام پژوهش در شرایط کم ثبات و دائم درحال تغییر بیرونی باید افزایش یابد، تصریح کرد: سرعت تغییرات و تحولات علمی و اجتماعی، ناپایداری‌های اقتصادی و تغییرات مداوم مدیریت که بعضا رویکردها و اولویت‌ها را هم دچار تغییر می‌کند، ایجاب می‌کند ما در این شرایط ناپایدار، بر افزایش تاب‌آوری نظام پژوهش تاکید کنیم و بکوشیم تا در شکنندگی‌ها و ناکامی‌ها در امان بمانیم.

شمسیان تاکید کرد: علی‌رغم همه تحولات سریع، جامعه همواره باید در پی فرصت شناخت سریع این وضعیت و استفاده از آن باشد و نوآوران، خلاقان، ریسک‌پذیران و هوشمندان را از دیگران جدا ‌کند.

پژوهش درست دیربازده ولی پربازده است

وی با تاکید بر اینکه پژوهش درست دیربازده ولی پربازده است، خاطرنشان کرد: پژوهش و فناوری عرصه بزنگاه افراد باحوصله‌، امیدوارو ریسک‌پذیر است. افراد بی‌حوصله‌ و عجلول ناکامان این عرصه‌اند که درصد توفیقات محققان را کاهش داده و گاها از بین می‌برند. باید صبوری ورزید و این درس مشترک همه کامیابان عرصه پژوهش و فناوری است. بزرگانی چون مرحوم کاظم آشتیانی نماد عینی این الگو در جهان دانشگاهی هستند؛ بنابراین پژوهش نیازمند مدیرانی صبور، پژوهشگرانی باهوش و پرحوصله، سرمایه‌گذاری ریسک‌پذیر و وطن‌دوست است.

بدون نوآوری نمی‌توان دستاوردی مطلوب و موردپذیرش داشت

معاون پژوهش و فناوری جهاددانشگاهی خراسان رضوی با اشاره به اینکه نوآوری امروز بیش از گذشته امری لازم و ضروری است، گفت: بدون نوآوری نمی‌توان دستاوردی مطلوب و موردپذیرش داشت. به‌طور دائم باید سخن و محصولی تازه داشت و این امر مستلزم شناخت دائمی نیاز آینده است. شناخت نیاز آینده در شرایط متغیر هرچند بسیار دشوار است اما در صورت توفیق، کلید تحولات را رقم خواهد زد.

ضعف نظام پژوهش در بهره‌مندی از متخصصان در حوزه بازاریابی

وی با بیان اینکه یکی از ضعف‌های نظام پژوهش در اغلب دستگاه‌ها، فقدان بهره‌مندی از متخصصان در حوزه بازاریابی است، افزود: شناخت دائم بازار مستلزم بهره‌مندی از عناصر باهوش و تیزبین در این حوزه است. یکی از ضغف‌های نظام پژوهش در اغلب دستگاه‌ها، فقدان بهره‌مندی از متخصصان در حوزه بازاریابی است. این مهارت و تخصص کمتر مورد توجه دستگاه‌های پژوهش بوده است اما ضرورت این امر بیش از هر زمان دیگیری آشکار شده و بی‌شک موفقیت نهادهای پژوهشی بدون وجود افراد متخصص میسر نیست.

شمسیان درباره یکی دیگر از رموز موفقیت نهادهای پژوهشی تشریح کرد: یکی دیگر از رموز موفقیت نهادهای پژوهشی، توجه موکد و منصفانه بر منافع تمامی بازیگران این حوزه است که در صورت عدم توجه به آن، تلاش‌های صورت گرفته قرین توفیق نخواهد شد. رعایت عادلانه و منصفانه منافع پژوهشگران و محققان، سازمان‌های پژوهشی، سرمایه‌گذاران و منافع مردم یا بهره‌مندان امروز و آینده از جمله اصول پایداری فعالیت‌های پژوهشی است.

وی افزود: هر چه این منافع مشترک در اوج هماهنگی و توازن باشد، آن دستاورد به توفیق نزدیکتر خواهد بود. حذف یا نادیده گرفتن منافع هر کدام از بازیگران اصلی بنیان‌های پژوهش را متزلزل و سست خواهد کرد.

گفتنی است که در این مراسم، از اعضای شورای علمی پژوهشکده‌ها ، گروه‌های پژوهشی، کمیته اخلاق در زیست پزشکی، هیات مدیره مراکز خدمات تخصصی پژوهشی فناوران و پژوهشگران برتر جهاددانشگاهی خراسان رضوی با اهدای لوح، تقدر به عمل آمد.

انجام فعالیت بین معاونتی در این نهاد به منظور جذب نخبگان

دکتر زهرا شیخی همچنین، در نشست با اعضای هیات علمی این سازمان که در محل سالن همایش‌های زنده یاد دکتر کاظمی آشتیانی برگزار شد، تصریح کرد: در حال حاضر به نوجوانان و جوانان توجه ویژه‌ای نمی‌شود و جهاددانشگاهی نهادی است که می‌تواند ایده‌های جوانان را برای حل مشکلات جمع آوری کند.

وی بر توسعه انجام فعالیت‌های دانشجویی در حوزه پژوهش و فناوری جهاددانشگاهی تاکید و اظهار کرد: از 104 طرح ارائه شده به ریاست محترم جمهوری توسط جهاددانشگاهی بیش از 90 طرح آن در حوزه پژوهش است.

معاون پژوهش و فناوری با اکید بر اینکه باید عدالت آموزشی در کنار این طرح‌ها دیده شود، به ظرفیت‌های چهاددانشگاهی خراسان رضوی در حوزه پژوهش و فناوری و به ویژه نیروی انسان آن اشاره کرد.

شیخی بر نقش آفرینی پژوهشگران جهاددانشگاهی در حل مشکلات کشور تاکید و خاطرنشان کرد: پژوهشگران مغز متفکر حکمرانی کشور می‌باشند. 

گفتنی است که در این نشست اعضای هیات علمی و پژوهشگران جهاددانشگاهی خراسان رضوی به ارائه نقطه نظرات خود پرداختند.