ارائه «تدوین الگوهای توزیع جمعیت استان اصفهان با رویکرد آینده پژوهی»

به گزارش روابط عمومی جهاددانشگاهی واحد اصفهان، طرح «تدوین الگوهای توزیع جمعیت استان اصفهان با رویکرد آینده‌پژوهی» در هجدهمین جلسه ستاد حمایت از خانواده و جوانی جمعیت استان اصفهان، به ریاست دکتر جمالی‌نژاد، استاندار اصفهان و با حضور اعضای ستاد و دستگاه‌های اجرایی استان، که روز چهارشنبه 17 دی ماه 1404 در سالن اجتماعات شهید سلیمانی برگزار شد، ارائه شد.

این طرح به کارفرمایی معاونت توسعه و مدیریت منابع استانداری اصفهان، توسط معاونت پژوهش و فناوری جهاددانشگاهی واحد اصفهان و با نظارت دفتر امور بانوان و خانواده استانداری اصفهان اجرا و تدوین شده است.

این جلسه با حضور رئیس و اعضای معاونت پژوهشی جهاددانشگاهی اصفهان برگزار شد که در آن دکتر الهام قاسمی سرپرست معاونت پژوهش و فناوری جهاددانشگاهی اصفهان به بیان مراحل و اهداف طرح پرداخت.

در ادامه دکتر مجید فرهادی، پژوهشگر معاونت پژوهش و فناوری واحد اصفهان و مجری طرح، با تشریح چارچوب و ضرورت‌های تدوین این سند اظهار کرد: هدف اصلی طرح، تدوین الگوی توزیع متوازن جمعیت در استان اصفهان و تبدیل آن به یک نقشه‌راه اجرایی در افق ۱۴۱۳–۱۴۱۴ است. مسئله استان صرفاً رشد یا کاهش جمعیت نیست، بلکه هم‌زمانی چند روند تقویت‌کننده نظیر کاهش پویایی جمعیت و افت باروری، تشدید سالخوردگی، تمرکز فزاینده جمعیت و فعالیت در هسته مرکزی، ناهمترازی فرصت‌ها و کیفیت خدمات بین مرکز و پیرامون و نیز محدودیت‌های محیطی مانند ظرفیت آب و ریسک فرونشست، زمینه تشدید شکاف فضایی، افزایش هزینه‌های زیرساختی و تضعیف تاب‌آوری سرزمینی را فراهم می‌کند.

وی با اشاره به رویکرد آینده‌نگری در این مطالعه افزود: طرح با روش پس‌نگری اجرا شده است؛ بدین معنا که ابتدا آینده مطلوب استان به‌صورت سنجش‌پذیر تعریف و سپس مسیر تحقق آن از طریق تحلیل وضع موجود، تعیین شکاف‌ها، تعریف نقاط عطف میانی و فازبندی اقدامات طراحی شد. مرور تجارب ملی و بین‌المللی، تحلیل اسناد فرادست، شناسایی عوامل مؤثر بر تراکم جمعیت، بررسی جریان‌های مهاجرتی و ظرفیت‌سنجی شهرستان‌ها برای جذب و تثبیت جمعیت از اهداف کلیدی این طرح است. همچنین با تمرکز بر هم‌افزایی سیاست‌های جوانی جمعیت و استقرار متوازن سکونت، سناریوی مطلوب توزیع جمعیت در ده سال آینده تدوین و راهکارهای عملیاتی تحقق سیاست‌های کلان کشور در حوزه جوانی جمعیت و افزایش باروری ارائه شده است.

به گفته مجری طرح، خروجی‌های نهایی شامل تعیین شاخص‌های هدف افق، خوشه‌بندی راهبردی شهرستان‌ها، تدوین بسته‌های سیاستی و راهبردی و نقشه‌راه اجرایی چهارمرحله‌ای (۱۴۰۴ تا ۱۴۱۳) همراه با چارچوب حکمرانی، پایش و بازنگری است. در این چارچوب، سیاست‌ها در قالب بسته‌های هم‌افزا شامل «پویایی و ساختار جمعیت»، «توزیع و ماندگاری»، «نگرش‌ها و باورهای مرتبط با فرزندآوری»، «جاذبه و پایداری اقتصادی و اشتغال»، «محیط کسب‌وکار»، «کیفیت و عدالت خدمات»، «ظرفیت و مخاطرات زیستی» و «کیفیت حکمرانی منطقه‌ای» سامان‌دهی شده‌اند.

وی تأکید کرد: تحقق اهداف افق به کاهش هزینه‌های فرزندآوری، تثبیت اشتغال جوانان در خارج از هسته مرکزی و مشروط‌سازی توسعه به ظرفیت آب و کنترل فرونشست گره خورده و در مجموع، این طرح یک سند تصمیم‌ساز و اجراپذیر برای هدایت سرمایه‌گذاری، تنظیم‌گری نهادی و مدیریت فضامحور جمعیت در مقیاس استان فراهم می‌کند.

در ادامه جلسه، دکتر جمالی‌نژاد، استاندار اصفهان، مسئله جمعیت را «موضوعی حیاتی» دانست و بر ضرورت توجه جدی همه دستگاه‌ها و سازمان‌ها به این حوزه تأکید کرد.

وی خواستار آن شد که موضوع جمعیت به‌عنوان یک اولویت مستمر در دستور کار نهادهای مرتبط قرار گیرد و سازوکارهای هماهنگی و پیگیری در سطح استان تقویت شود. جمالی‌نژاد با تأکید بر اینکه «هیچ مشکلی غیرقابل حل نیست»، خواستار عزم جدی‌تر دستگاه‌ها برای ورود مؤثر به مسئله جمعیت و خانواده شد و پیشنهاد کرد: تشکیل قرارگاه ماهانه جمعیت با حضور تمام دستگاه‌های ذی‌ربط حتی در شرایط سخت، ضروری است و برای مسئله مهم جمعیت نیز باید همین سطح از جدیت و پیگیری وجود داشته باشد.

وی همچنین بر لزوم جذب مشارکت همه بخش‌ها از جمله دستگاه‌های دولتی، ستاد اجرایی، سازمان‌های مردم‌نهاد و خیرین تأکید کرد و گفت: لازم است راهکارهای عملیاتی در سطح شهرستان‌ها اجرا و نتایج اقدامات در قالب داشبورد مدیریتی به فرمانداران منعکس شود.

استاندار اصفهان با ابراز نگرانی نسبت به کاهش ازدواج و پیامدهای آن، از همه دستگاه‌ها خواست با اراده‌ای قوی، موضوع حمایت از خانواده و جوانان را در اولویت کاری خود قرار دهند.

همچنین ایوب درویشی، معاون سیاسی و اجتماعی استاندار اصفهان، با اشاره به سرعت عمل استانداری در پاسخگویی به استعلامات قانونی تشکل‌ها، بر لزوم فعال‌سازی حداکثری ظرفیت‌های اجتماعی و تبلیغاتی موجود برای حمایت از نهاد خانواده تأکید کرد و بهره‌گیری از ظرفیت‌های مردمی و رسانه‌ای را یکی از مسیرهای مؤثر در تقویت سیاست‌های حمایتی دانست.

در بخش دیگری از این نشست، دکتر فاتحی‌زاده، مدیرکل امور زنان و خانواده استانداری اصفهان نیز با تأکید بر اهمیت راهبردی مسئله جمعیت، خواستار هم‌افزایی و مشارکت فعال همه دستگاه‌ها و سازمان‌های مرتبط در پیشبرد سیاست‌های جمعیتی استان شد و بر ضرورت تقویت حمایت‌های بین‌بخشی از نهاد خانواده و بهره‌گیری هدفمند از ظرفیت‌های اجتماعی، فرهنگی و اجرایی برای تحقق اهداف ستاد تأکید کرد.

گفتنی است طرح «تدوین الگوهای توزیع جمعیت در استان اصفهان» به‌عنوان یک سند اجرایی، زمینه تصمیم‌سازی و برنامه‌ریزی مرحله‌بندی‌شده برای مدیریت روندهای جمعیتی، کنترل تمرکز، تقویت ماندگاری در پیرامون و هم‌راستاسازی توسعه با قیود محیطی را در سطح استان فراهم می‌کند.