تثبیت مرجعیت علمی با «جریانشناسی ادبیات داستانی دفاع مقدس»؛
طرحی برای درک پایداری و تابآوری فرهنگی ایران
این مطالعه از سال 1404 در معاونت پژوهش و فناوری جهاددانشگاهی در حوزه تخصصی علوم انسانی، اجتماعی و هنر، از سوی گروه پژوهشی زبان و ادبیات فارسی پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات اجتماعی با هدف تحکیم جایگاه خود به عنوان «مرجع اصلی پژوهشهای دانشگاهی» در عرصه ادبیات داستانی جنگ و دفاع مقدس ارائه شده است.
طرح پژوهشی «تحلیل جریان شناختی داستان نویسی جنگ» به دنبال تبیین زمینههای پیدایش و نحوه شکلگیری گفتمانهای ادبی در این حوزه است. محققان این گروه، با بهرهگیری از یک الگوی نظری اختصاصی، در تلاشند تا کانونها، محافل پشتیبان و جریانهای مؤثر بر داستاننویسی دفاع مقدس را شناسایی و تحلیل کنند. علاوه بر جنبههای ادبی، هدف راهبردی این پژوهش درک عمیقتر لایههای فرهنگی جامعه ایرانی است. حاصل نتایج این طرح نشان میدهد که چگونه جامعه فرهنگی ایران در گذر از بحرانهای بزرگی همچون جنگ تحمیلی، توانسته است با حفظ انسجام اجتماعی و تابآوری، پایدار بماند. بر همین اساس، یافتههای این پژوهش نه تنها برای جامعه دانشگاهی، بلکه به عنوان نقشه راهی برای تصمیمگیریهای کلان در حوزه مسائل فرهنگی کشور مورد استفاده قرار خواهد گرفت. خروجیهای این طرح پژوهشی پس از تکمیل، در قالب کتب تخصصی، مقالات علمی، برگزاری نشستهای تخصصی و کارگاههای علمی در دسترس پژوهشگران و علاقهمندان قرار خواهد گرفت.
تمرکز پژوهشهای گروه زبان و ادبیات فارسی بر داستاننویسی پس از انقلاب اسلامی به ویژه حوزه دفاع مقدس و ادبیات داستانی است. روایتشناسی، جریانپژوهی و جامعهشناسی ادبی از مهمترین موضوعات کار در این حوزه است. از جمله خروجیهای شاخص فعالیتهای علمی پژوهشگران این گروه در حوزه دفاع مقدس میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
طرحهای پژوهشی اجرا شده:
- نقد و تحلیل رویکردهای عمده ادبیات داستانی جنگ
- بررسی، تحلیل و نقد ادبیات داستانی جنگ (رمانها و داستانهای بلند)
- تحلیل و تببین رهاورد ادبیات داستانی جنگ برای دانش جامعه شناسی و سیاستگذاری اجتماعی در ایران
- بررسی و تحلیل زمینههای شکلگیری ادبیات داستانی جنگ در ایران
نمونه کتابهای منتشر شده:
عناوین برخی مقالات:
- تحلیل نقش اسنادی ادبیات جنگ برای مطالعات جامعهشناختی و سیاستگذاری اجتماعی
- تحلیل توصیفی اقلیم یا شهرهای جنوب در ادبیات داستان جنگ
- رویکردهای عمده ادبیات داستانی جنگ (1384-1359)
- ناهمخوانی نظریه و نوشتار بررسی و نقد رمان گنجشکها بهشت را میفهمند.
- ادبیات جنگ و تعابیر دیگر آن در ایران
