پژوهش جهاددانشگاهی البرز؛ گامی برای پیوند ارزش اقتصادی آب با توسعه صنعتی پایدار

به گزارش روابط عمومی جهاددانشگاهی، پژوهشگران جهاد‌دانشگاهی استان البرز، با اجرای طرحی پژوهشی، مبنایی علمی برای سیاست‌گذاری، تخصیص منابع آبی و هدایت توسعه صنعتی کشور به سمت پایداری فراهم کردند.

این مطالعه از سال ۱۴۰۲ آغاز و با اتکا به داده‌های رسمی مرکز آمار ایران در معاونت پژوهش و فناوری جهاد‌دانشگاهی در حوزه تخصصی علوم انسانی، اجتماعی و هنر، از سوی گروه پژوهشی برنامه‌ریزی و توسعه شهری استان البرز انجام و نتایج آن به «شرکت مادر تخصصی مدیریت منابع ایران» ارائه شد. نوآوری اصلی آن، جایگزینی روش‌های سنتی برآورد ارزش آب با رویکردی است که امکان تحلیل دقیق‌تر بهره‌وری و ارزش اقتصادی آب را میان فعالیت‌های گوناگون صنعتی فراهم می‌کند.

این طرح، بخش صنعت کشور و به‌ویژه فعالیت‌های پرمصرف آب را در بر می‌گیرد و نتایج آن به تفکیک فعالیت‌های صنعتی، با هدف کاربردی‌سازی در برنامه‌ریزی منطقه‌ای و تخصیص آب در سراسر کشور ارائه شده است.

یافته‌ها نشان می‌دهد ارزش اقتصادی آب میان فعالیت‌های صنعتی تفاوت چشمگیری دارد؛ بیشترین ارزش برآوردشده به صنعت آهن و فولاد پایه و کمترین مقدار به صنعت مواد شیمیایی اساسی اختصاص یافته است. این نتیجه مؤید آن است که آب صرفاً یک نهاده مصرفی نیست، بلکه در فعالیت‌های مختلف صنعتی از ارزش اقتصادی و بهره‌وری متفاوتی برخوردار است.

همچنین، نتایج پژوهش روندی افزایشی در ارزش اقتصادی آب را نشان می‌دهد؛ روندی هم‌سو با تغییرات سطح عمومی قیمت‌ها و تحولات تولید صنعتی که بر ضرورت توجه جدی‌تر به بهره‌وری آب تأکید می‌کند. این یافته‌ها، گویای شرایط کنونی و تشدید بحران آب در کشور است؛ در شرایطی که تصمیم‌گیری درباره تخصیص منابع آب بدون شناخت دقیق ارزش اقتصادی آن، می‌تواند پیامدهای جدی برای اقتصاد، محیط‌زیست و آینده توسعه کشور به همراه داشته باشد.

گفتنی است، پژوهشگران این طرح، راه‌کارهایی را برای مدیریت تقاضای آب مانند؛ بازنگری در تعرفه‌گذاری آب صنعتی بر اساس بهره‌وری واقعی فعالیت‌ها، طراحی مشوق‌های اقتصادی و فناورانه برای بازچرخانی و کاهش مصرف آب، اولویت‌بندی توسعه صنعتی بر مبنای ارزش اقتصادی آب و ظرفیت آبی مناطق و ایجاد سامانه هوشمند رصد مصرف آب صنعتی برای پایش مستمر و ارزیابی عملکرد واحدها پیشنهاد دادند. این طرح تأکید می‌کند که دستیابی به توسعه صنعتی پایدار مستلزم آن است که آب نه‌تنها به‌عنوان نهاده‌ای در دسترس، بلکه به‌عنوان سرمایه‌ای اقتصادی، محدود و ارزشمند در فرآیند برنامه‌ریزی و سیاست‌گذاری صنعتی کشور در نظر گرفته شود.