نقش راهبردی جهاددانشگاهی در صیانت از ذخایر ژنتیکی و توسعه زیست‌فناوری کشور

به گزارش روابط‌عمومی جهاددانشگاهی، دکتر عبدالرضا دانشور آملی رئیس مرکز ملی ذخایر ژنتیکی و زیستی ایران وابسته به جهاددانشگاهی، در آستانه چهل‌وششمین سالگرد تشکیل جهاددانشگاهی، با اشاره به اینکه مرکز ملی ذخایر ژنتیکی و زیستی ایران در سال ۱۳۸۶ با هدف صیانت از ذخایر ژنتیکی کشور تشکیل شد، گفت: این مرکز مطابق قانون حفاظت و بهره‌برداری از منابع ژنتیکی، مسئولیت گردآوری، شناسایی، ثبت، حفاظت و توزیع استاندارد ذخایر ژنتیکی انسانی، جانوری، گیاهی و میکروارگانیسم‌ها را برعهده دارد و توسعه دانش و بهره‌برداری پایدار از این ذخایر را در راستای ارتقای امنیت سلامت، امنیت غذایی، امنیت اقتصادی و حفظ ثروت ملی دنبال می‌کند.

وی افزود: مرکز ملی ذخایر ژنتیکی و زیستی ایران امروز در قالب چهار بانک زیستی سلول‌های انسانی و جانوری، میکروارگانیسم‌ها، گیاهی و DNA و داده‌های ژنومی فعالیت می‌کند و تاکنون بیش از هزار و ۴۹۰ نمونه سلولی و بافتی، ۶۱۰ نمونه بانک DNA، ۱۱ هزار نمونه هرباریومی، بیش از ۱۰ هزار نمونه بذر، اسانس و عصاره، ۸۰ نمونه وکتور و یک‌هزار و ۶۳۰ نمونه میکروبی را ذخیره و نگهداری کرده است. همچنین در سال گذشته نمونه‌های ارزشمند جانوری، گیاهی و میکروبی برای انتقال به مخازن پشتیبان جمع‌آوری و ذخیره‌سازی شد و کلکسیونی کم‌نظیر از حدود ۸۰ جمعیت متعلق به ۲۲ گونه زعفران ایرانی نیز ایجاد شد.

رئیس مرکز ملی ذخایر ژنتیکی و زیستی ایران با بیان اینکه رویکرد این مرکز کاملاً مأموریت‌محور و مسئله‌محور است، اظهار کرد: اجرای پروژه‌های تولید بذرهای هیبرید کاهو، خیار، گوجه و فلفل، توسعه فناوری ویرایش ژنوم مبتنی بر کریسپر، تولید پروبیوتیک‌های کاربردی، شناسایی عوامل بیماری‌زای زعفران و توسعه کلکسیون سویه‌های مولد آنزیم از مهم‌ترین طرح‌های فناورانه مرکز در حوزه امنیت غذایی به شمار می‌رود که در همین راستا هشت رقم بذر کاهو نیز به ثبت رسیده و تولید سایر بذرهای هیبرید در دست اجراست.

دانشور آملی ادامه داد: در حوزه امنیت سلامت نیز تفاهم‌نامه اجرای مگاپروژه «توسعه خط سلولی» با معاونت علمی، فناوری و اقتصاد دانش‌بنیان ریاست‌جمهوری و بنیاد علم منعقد شده است؛ طرحی ملی که با هدف توسعه رده‌های سلولی نامیرا، نرمال و بنیادی، کاهش وابستگی کشور به منابع خارجی و تقویت زیرساخت‌های پژوهش‌های پیشرفته در حوزه پزشکی نوین، زیست‌فناوری و داروسازی دنبال می‌شود.

وی با اشاره به فعالیت‌های علمی و خدماتی مرکز گفت: در سال گذشته نشست‌های تخصصی متعددی از جمله نشست روز ملی خلیج فارس و دومین رویداد علمی روز جهانی میکروارگانیسم‌ها برگزار شد. همچنین این مرکز موفق به دریافت مجوز رسمی سازمان غذا و دارو برای انجام آزمون‌های میکروبی و فعالیت به‌عنوان آزمایشگاه همکار این سازمان شده و با ارائه سویه‌های استاندارد مرجع، انجام آزمون‌های تخصصی و صدور گواهی‌های معتبر، به پژوهشگران و شرکت‌های دانش‌بنیان خدمات ارائه می‌کند. برگزاری دوره‌های آموزشی، کارآموزی، کارورزی، اجرای پایان‌نامه‌های تحصیلات تکمیلی و توسعه استانداردهای آزمایشگاهی مبتنی بر استانداردهای ISO نیز از دیگر اقدامات این مرکز است.

رئیس مرکز ملی ذخایر ژنتیکی و زیستی ایران در پایان با تأکید بر ضرورت توسعه زیرساخت‌های زیست‌بانک ملی اظهار کرد: حفاظت از ذخایر ژنتیکی کشور نیازمند ایجاد زیرساخت‌های ایمن، مخازن پشتیبان، آزمایشگاه‌های مجهز و تأمین منابع مالی کافی است. تکمیل پروژه زیست‌بانک ملی، افزایش تاب‌آوری کشور در برابر تهدیدات زیستی و ژئوپلیتیکی را به دنبال خواهد داشت و زمینه تبدیل این مرکز از یک مجموعه نگهدارنده ذخایر زیستی به یکی از کانون‌های اصلی توسعه زیست‌فناوری، تولید فناوری‌های نوین و محصولات دانش‌بنیان کشور را فراهم می‌کند.