بررسی ابعاد به‌کارگیری فناوری‌های نوین در نظام سلامت و توانبخشی

به گزارش روابط عمومی سازمان جهاددانشگاهی علوم پزشکی تهران، نخستین «نشست ارائه دستاوردهای نوین فناورانه » این سازمان، روز سه‌شنبه ۱۹ خردادماه ۱۴۰۵، به میزبانی گروه پژوهشی «پزشکی مبتنی بر سبک زندگی» با موضوع معرفی سامانه توانبخشی از راه دور «سنا» در محل مرکز درمان درمنزل(دم) این سازمان برگزار و ابعاد مختلف به‌کارگیری فناوری‌های نوین در نظام سلامت و توانبخشی مورد نقد و بررسی قرار گرفت.

توسعه ۱۰ ساله فناوری‌های توانبخشی در بستر دانشگاهی

در ابتدای این نشست، دکتر سعید بهزادی‌پور، عضو هیئت علمی دانشگاه صنعتی شریف، با اشاره به سابقه یک دهه‌ای توسعه فناوری‌های حوزه توانبخشی در این دانشگاه اظهار داشت:این مسیر از فعالیت‌های دانشجویی و پژوهشی آغاز شد و امروز در قالب یک مرکز تحقیقاتی تخصصی در حوزه توانبخشی پیشرفته به ثمر نشسته است؛ به‌طوری‌که تاکنون به بیش از هزار کاربر خدمات‌رسانی داشته‌ایم.

دکتر بهزادی‌پور با تبیین چالش‌های پیش‌روی نظام سلامت بر اساس شاخص‌های دموگرافیک کشور افزود: شیب افزایش جمعیت سالمند در ایران بسیار تند و نگران‌کننده است. در روش‌های سنتی و همزمان، ارتباط درمانگر و بیمار محدود به بسترهای آنلاینِ مستقیم است که در آن هر درمانگر در لحظه تنها می‌تواند با یک بیمار در ارتباط باشد. اما در شیوه‌های “غیرهمزمان” که در سمانه توانبخشی از راه دور سنا بستر آن را فراهم کرده‌ایم، نیازی به حضور آنلاین و مداوم درمانگر نیست؛ بلکه متقاضی می‌تواند در خانه و به صورت هوشمند، تمرینات درمانی خود را دنبال کند.

وی تصریح کرد: در این الگو، یک درمانگر امکان مدیریت و پوشش چندین مراجع را به‌طور همزمان داراست و می‌تواند گزارش عملکرد آنان را در پایان روز بررسی و ثبت کند.»عضو هیئت علمی دانشگاه شریف در پایان به معرفی «سامانه سنا» پرداخت و گفت: این سامانه با بهره‌گیری از سه حسگر پیشرفته شامل یک سنسور تصویری و دو سنسور تعادلی، الگوی حرکتی فرد را بر اساس تکالیف و تمرینات تجویزشده از سوی درمانگر، با دقت بالا تشخیص می‌دهد.

سامانه سنا؛ گامی در جهت کاهش هزینه‌ها و افزایش دسترسی به خدمات درمانی

در ادامه این نشست، دکتر ملیحه حاجی‌علیزاده، کاردرمانگر، با تأیید چالش رشد شتابان جمعیت سالمند، به نقش کلیدی سیستم‌های دیجیتال در رفع محدودیت‌های دسترسی اشاره کرد و گفت: سیستم‌های دیجیتال به ما کمک می‌کنند تا حرکات بیمار را به دقت سنجش و تشخیص دهیم. سامانه سنا در عین بهره‌مندی از یک ساختار و سازماندهی ساده، یک تحول اساسی ایجاد کرده است؛ به این معنا که بیمار برای دریافت بازخورد، دیگر نیازی به ارتباط مداوم و مستقیم با درمانگر ندارد، بلکه سیستم از طریق سنسورهای تصویری و حرکتی، بازخوردهای لازم را به صورت مستقل به بیمار ارائه می‌دهد.

این کارشناس حوزه توانبخشی با اشاره به مزایای بالینی و اقتصادی این طرح افزود: تسهیل چشمگیر دسترسی به خدمات، کاهش هزینه‌های درمان، افزایش مشارکت فعال خانواده‌ها و ارتقای کیفیت جلسات درمانی از دستاوردهای مهم این سامانه است. همچنین این نرم‌افزار به طور کامل قابلیت شخصی‌سازی دارد و هرگونه تغییر رفتاری یا بهبود عملکرد بیمار به صورت مستند در اختیار درمانگر قرار می‌گیرد تا روند درمان با کیفیت بیشتری هدایت شود.

توانبخشی مدرن؛ ابزار هوشمند ارتقای تخصص درمانگران

سپس مهندس محبوبه لطفیان، کارشناس مهندسی پزشکی، به تبیین ضرورت پیوند فناوری و توانبخشی پرداخت و اظهار داشت:سامانه هوشمند طراحی‌شده، پاسخی به چالش‌های موجود در مسیر درمان افرادی است که به تمرینات مستمر و مداوم نیاز دارند. البته این سامانه یک ابزار کمک‌درمانی در کنار پزشک و کاردرمانگر است و تصمیم‌گیری نهایی همواره بر عهده متخصص خواهد بود؛ هدف ما تقویت بازدهی کار و ارتقای سطح آگاهی سیستم درمانی است.

وی با ذکر مثالی از عملکرد این سیستم گفت:به عنوان نمونه، تمرینات مشخصی برای جلسات درمانی تعریف می‌شود و سامانه با امتیازدهی دقیق به نحوه اجرای حرکات، داده‌های کمی و مستندی را برای تصمیم‌گیری درست در اختیار درمانگر قرار می‌دهد.

لطفیان درباره مزایای این طرح برای ذی‌نفعان مختلف تصریح کرد: بیمار به صورت روزانه و با انگیزه بیشتر تمرینات خود را انجام می‌دهد و از سوی دیگر، داده‌های دقیق استخراج‌شده، بستر خدمت‌رسانی بهتر را برای درمانگر فراهم می‌سازد. این روش یک الگوی نوین و کارآمد برای بخش “درمان در منزل” است که ظرفیت پذیرش و پوشش بیماران را به طور چشمگیری افزایش می‌دهد. فرآیند اجرای این طرح به این صورت است که پس از ارائه برنامه توانبخشی، دستگاه در اختیار بیمار قرار می‌گیرد، تمرینات آغاز می‌شود و در طول دوره درمان، درمانگر بر فرآیند نظارت داشته و تیم فنی نیز پشتیبانی‌های لازم را ارائه خواهد داد.

اعلام آمادگی جهاد دانشگاهی برای حمایت از نخبگان و تجاری‌سازی طرح‌های فناورانه

در بخش پایانی این نشست، دکتر حسین یاری، معاون پژوهشی سازمان جهاددانشگاهی علوم پزشکی تهران، با تقدیر از دستاوردهای ارائه شده، بر رسالت این سازمان به عنوان زیست بوم نخبگان و نوآوران تاکید کرد.

وی خاطرنشان کرد: این سازمان آمادگی کامل دارد تا بسترهای لازم برای همکاری‌های مشترک با نخبگان، اساتید و مبتکران دانشگاهی را فراهم سازد. بدون شک ورود اینگونه فناوری‌های هوشمند به چرخه درمان، می‌تواند گره‌گشای چالش‌های نظام سلامت بوده و کمک شایانی به ارتقای کیفیت زندگی آحاد جامعه، به‌ویژه جامعه سالمندان باشد.

وی ابزار امیدواری کرد که با تفاهم نامه مشترک بین معاونت پژوهشی جهاددانشگاهی علوم پزشکی تهران و مرکز توانبخشی عصبی موفقیان دانشگاه شریف زمینه برای همکاری پژوهشی و درمانی در حوزه پزشکی مبتنی بر سبک زندگی و توان‌بخشی هوشمند فراهم گردد.